کێشەی ڕاستەقینەی هاوپەیمانییە کوردییەکان

لە ماوەیەکی کورتدا، شەش حیزبی کوردیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان توانیان وێنەیەکی بەهێز لە یەکگرتوویی پێشکەش بکەن. پێکهاتنی هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران، بە پێی ڕاپۆرتەکان، لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٦ ڕاگەیەندرا و ئامانجەکانی وەک ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی، مافی چارەنووسی گەلی کورد و دامەزراندنی دامەزراوەیەکی نیشتمانی و دیموکراتیک بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان خراونەتە ڕوو. هەروەها باس لە پێکهێنانی ناوەندی فەرماندەیی هاوبەش بۆ هێزە چەکدارەکانیان کراوە.

ئەم هەنگاوە، لە سەرەتاوە، وەک نەعرەتەی شێر دەنگی دایەوە. لە کاتێکدا شەڕ و گرژیی نێوان ئێران، ئەمریکا و ئیسرائیل هەموو هاوکێشەکانی ناوچەکەی شڵەژاندبوو، زۆر کەس ئەم یەکڕیزییەی حیزبە کوردییەکان وەک دەرفەتێکی مێژوویی بینی: دەرفەتێک بۆ ئەوەی کورد وەک هێزێکی خاوەن پرۆژە، خاوەن ویست و خاوەن سنووری سیاسیی خۆی بێتە سەر شانۆی ڕووداوەکان.

بەڵام پرسیارە گەورەکە ئەمەیە: ئەو دەنگە بەهێزە بۆچی ئێستا وەک “میاو”ی پشیلە دەبیسترێت؟

کێشەکە لەوەدایە کە هەندێک لەو حیزبانە، لە جیاتی ئەوەی پرسی مافی چارەنووس و سیادەتی سیاسیی کوردستان بخەنە ناوەندی گفتوگۆکان، دەچنە ناو کۆنگرە و بازنەیەکەوە کە زۆرێک لە بەشداربووانی، لە بنەڕەتدا، باوەڕیان بە مانەوەی سنوورەکانی ئێرانی ناوەندخواز هەیە؛ تەنها دەیانەوێت ئەو دەوڵەتە بە ناوێکی تر، بە ڕووخسارێکی تر و بە ئاڵایەکی تر بەردەوام بێت. ئەمە گۆڕینی ناوی زیندانە، نە شکانەوەی دەرگاکانی زیندان.

ئەگەر کورد دوای هەموو قوربانییەکانی سەدەی ڕابردوو، دوای هەڵەبجە، دوای کۆمەڵکوژی، دوای سەرکوتی ڕۆژهەڵات، دوای ژینا و دوای هەزاران قوربانی، جارێکی تر دەچێتە ژێر سێبەری پرۆژەی “یەکپارچەیی خاکی ئێران”، ئەوا پرسیارەکە ئەوە نییە کە ئەوان چەند زیرەکن؛ پرسیارەکە ئەوەیە کە چەند لە مێژوو فێر نەبوون.

ناسیۆنالیزمی ئێرانی، چ شاهانە بێت، چ کۆماریخواز، چ “لیبرال” بێت، چ بە ناوی دیموکراسی بێتە مەیدان، لە زۆر حاڵەتدا لە بەرامبەر کورددا یەک زمان هەیە: “ماف، بەڵام نە تا ئەو ئاستەی سنووری ئێران بخاتە پرسیارەوە.” ئەمەش واتە کورد دەتوانێت زمان و فۆلکلۆر و جلوبەرگی هەبێت، بەڵام نابێت دەسەڵات، خاک، ئاسایش و بڕیاری سیاسیی خۆی هەبێت.

هەندێک ڕاپۆرت و شیکاریش ئاماژەیان بەوە کردووە کە گرووپە ناوەندخواز و شاهییەکان لە ئۆپۆزیسیۆنی ئێراندا بە توندی دژی فیدرالیزم و دژی هەر شێوەیەک لە دابەشکردنی دەسەڵاتن، چونکە ئەوە وەک هەڕەشە بۆ یەکپارچەیی ئێران دەبینن. ئەگەر ئەمە ڕاست بێت، ئەوا بەشداریی حیزبە کوردییەکان لەو جۆرە کۆنگرەیانەدا دەبێتە مەترسییەکی سیاسی: کورد بە دەستی خۆی دەچێتە ناو چوارچێوەیەکەوە کە لە پێشدا سنووری داواکارییەکانی بۆ دیاری کراوە.

لە سیاسەتدا، هەر کۆنگرەیەک و هەر هاوپەیمانییەک کێشە نییە. کورد پێویستی بە دیپلۆماسی، گفتوگۆ و پەیوەندیی نێودەوڵەتی هەیە. بەڵام دیپلۆماسییەک کە خۆی لەسەر بنەمای “کورد تەنها پاشکۆی ئێرانێکی نوێیە” دابنێت، دیپلۆماسی نییە؛ خۆکەمکردنەوەیە. کورد دەبێت بچێتە هەر مەیدانێک، بەڵام بە ئاڵای خۆی، بە مەرجی خۆی، بە زمانی خۆی و بە هێڵی سووری خۆی.

هێڵی سوور چییە؟ ئەوەیە: هیچ پرۆژەیەکی ئایندەی ئێران نابێت بەسەر کورددا بسەپێنرێت، ئەگەر مافی چارەنووس، مافی دەسەڵاتی خۆجێیی، مافی ئاسایش و مافی بڕیاردانی سیاسیی کورد تێیدا بە ڕوونی دانپێدانراو نەبێت.

ئەگەر هاوپەیمانیی حیزبە کوردییەکان بۆ ئەوە دامەزرابێت کە دەنگی کورد لە ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی بەهێز بکات، ئەوا پێویستە لە کۆنگرەکانی ناوەندخوازاندا ببێتە دەنگی شێر، نە میاوکردنی پشیلە. پێویستە بە ڕوونی بڵێت: ئێمە بەشی خاوەن مافین، نە پاشکۆی دەوڵەتێکی نوێ بە ناوێکی کۆن.

کورد جارێکی تر نابێت بکرێتە سووتەمەنیی گۆڕینی دەسەڵات لە تاراندا. کورد نابێت تەنها کاتێک گرنگ بێت کە شەڕ هەیە، و دوای شەڕ بگەڕێنرێتەوە بۆ پەراوێز. ئەگەر ئەمجارەش حیزبە کوردییەکان دەرفەتی مێژوویی بکەنە دانیشتنێکی بێ مەرج لەگەڵ ئەو هێزانەی کە هێشتا خەونی ئێرانی ناوەندگەرایان لە سەردایە، ئەوا ئەو بۆڕاندنی شێرە زوو دەبێتە دەنگێکی لاواز، بێ کاریگەری و بێ شکۆ.

لە کۆتاییدا، کورد پێویستی بە یەکڕیزی هەیە، بەڵام نە هەر یەکڕیزییەک. پێویستی بە دیپلۆماسی هەیە، بەڵام نە دیپلۆماسیی ملکەچ. پێویستی بە هاوپەیمانی هەیە، بەڵام نە هاوپەیمانییەک کە کورد تێیدا خۆی دەکاتە پاشکۆی ئەو هێزانەی دەیانەوێت ئێرانی کۆن بە جلێکی نوێوە زیندوو بکەنەوە.

شێر ئەگەر جارێک نەعرەتەی کرد، دەبێت هەموو مەیدانەکە بزانێت ئەو شێرە هێشتا شێرە. ئەگەر نا، دوژمن و هاوپەیمان، هەردووکیان، دەنگەکەی وەک میاوی پشیلە وەردەگرن.